سیلاب قابل مدیریت است/ آبخیزداری؛ حلقه مفقوده در مهار روان آب‌های درمیان

درمیان امروز – دهقانی / بنا به اعلام شهرداری گزیک، پیرو جلسه مدیریت بحران و در آستانه آغاز فصل سرما و بارندگی، اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با سیلاب آغاز شد. پاکسازی بستر رودخانه ها و محل عبور سیلاب، لایروبی و پاکسازی کانال های هدایت آبهای سطحی در سطح شهر، تغییر مسیر و مسدود کردن محل ورود آب باران به داخل محدوده شهری در بالادست، خاکبرداری و خاکریزی در اماکن تجمع آب های سطحی و احداث استخرهای ذخیره روان آب ها از جمله مواردی است که در آغاز فصل زمستان در این شهر آغاز شده است ولی به رغم تمامی اقدامات صورت گرفته و اعلام پیام های هشداری در زمان مواجه شدن با سیل از سوی بخشداری مرکزی، اخیرا شاهد بودیم که یک دستگاه خودروی تویوتا دوکابین در هنگام بارندگی های شدید که باعث سیل در منطقه شده در هنگام عبور از مسیر رودخانه دچار واژگونی شده و مرگ سه نفر از هموطنانمان را به دنبال داشته است، غمی بس جانکاه که مردم منطقه را در سوگ نشاند.
همچنین روابط عمومی فرمانداری شهرستان درمیان در خصوص میزان خسارت های سیل اخیر در گفتگو با درمیان امروز می‌گوید: سیل ۲۸۰میلیون تومان به بخش کشاورزی و ۶۳ میلیون تومان به ایل راه های عشایری خسارت وارد کرده است. جولان، تلفات جانی سیل را سه نفر در شهرستان اعلام و بیان می کند: یک نفر خانم ۴۳ ساله و دو نفر آقای ۱۴ و ۲۲ ساله بوده اند. وی در ادامه همگان را به رعایت توصیه های ایمنی در زمان وقوع سیل فرامی‌خواند.
شایان ذکر است سالانه در خراسان جنوبی ۷۰۰ میلیون متر مکعب روان آب حاصل از بارندگی از دست می رود. همه ساله در فاصله زمانی کوتاهی از نیمه بهمن تا اواخر فروردین شاهد حجم قابل توجهی از بارش ها در استان هستیم که چون پوشش گیاهی استان فقیر است، این باران ها که عموما به صورت رگباری است خیلی سریع تبدیل به سیلاب و روان آب می شود و چون سرعت عبور آن بالاست عملا نفوذ پذیری آن در سفره های آب زیرزمینی استان کم است که بسیاری از مردم و مسئولان معتقدند این روان آبها به هدر می رود. با تمام این تفاسیر این سؤال به ذهن خطور می کند که وقوع سیل نعمت است یا نقمت؟!
همزمانی سیل و خشکسالی
نصرآبادی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان می گوید: استقرار نزدیک به دو دهه خشکسالی در خراسان جنوبی سبب تغییرات اقلیمی، جابجایی فصل ها و تغییر نحوه و بازه زمانی بارش ها شده که همه این عوامل، همزمانی سیل و خشکسالی را در استان موجب شده است.
میانگین بارندگی سالانه استان از نصف میانگین کشوری هم کمتر!
مدیرعامل آب منطقه ای خراسان جنوبی نیز با اشاره به کسری مخازن آب در استان گفت: میانگین بارندگی سالانه بلند مدت در استان حدود ۱۳۳ میلیمتر است که تاکنون در سال جاری آبی ۵۶/۹ میلیمتر بارندگی در استان داشتیم.
امامی افزود: پارسال در مدت مشابه، تنها ۵/۵ میلیمتر بارندگی داشتیم که امسال ۹۰ درصد افزایش یافت.وی گفت: بارندگی های امسال در استان در مقایسه با میانگین بلند مدت ۵ درصد افزایش دارد. امامی افزود: هم اکنون در استان ۱۲۰ میلیون متر مکعب کسری مخزن داریم.
۶۶ میلیون متر مکعب ظرفیت ذخیره سدهای مخزنی استان
در حالی که مدیرکل منابع طبیعی استان معتقد است سالانه ۷۰۰ میلیون متر مکعب در استان روان آب داریم اما مدیرعامل آب منطقه ای استان می گوید حجم روان آب ها در استان بین ۴۰۰ تا ۴۴۰ میلیون متر مکعب است و حتی ظرفیت تمام چاه های استان ۶۰۰ میلیون مترمکعب است.مدیر عامل آب منطقه ای می گوید: به ما بگویند که این آبها کجاست تا مهارشان کنیم. امامی می افزاید: ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار متر مکعب از بارندگی های امسال را در ۷ سد مخزنی استان ذخیره کردیم. مدیرعامل آب منطقه ای خراسان جنوبی، ظرفیت ذخیره سدهای مخزنی استان را ۶۶ میلیون مترمکعب اعلام می کند و می گوید: علاوه بر ظرفیت سدهای مخزنی در استان سد سیاهو نیز سال آینده به اتمام می رسد که ۱۷ میلیون متر مکعب ظرفیت دارد و همچنین حدود ۱۸ میلیون متر مکعب هم ظرفیت تغذیه مصنوعی در استان داریم.
ساخت ۳ سازه آبی در مرز
مدیرعامل آب منطقه ای در حالی که معتقد است احداث سد برای ذخیره و مهار روان آبها نیاز به کار کارشناسی و علمی دارد در خصوص خروج آبهای روان از مرز استان و کشور می گوید: این آبها خارج نمی شود بلکه در آن نقاط مرزی جذب سفره های آب زیرزمینی می شود و ما باید به حقآبه های محیط زیست و تالاب ها هم توجه داشته باشیم و نباید صد در صد روان آبها را مهار و جمع آوری کنیم. وی از سه پروژه جدید نیز برای مهار روان آبها خبر می دهد و اظهار می دارد: یک پروژه سدسازی در منطقه بندان شهرستان نهبندان در حال اجراست، اما پروژه های آهنگران و گزیک در نوار شرقی مرز فعلا به دلیل کمبود اعتبار تعطیل شده است. امامی می گوید: در صورت تأمین اعتبار و اتمام این سه پروژه، تمام نوار مرزی خراسان جنوبی در همسایگی افغانستان، در مهارروان آبها پوشش داده می شود. وی می گوید: بخشی از آب های روان قبل از رسیدن به سدها و سازه های آبی، در کویر از دست می رود.
آبگیری ۳۲۰ هزارمترمکعبی سد رزه در بهمن امسال
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای استان با اشاره به وجود ۷ سد مخزنی می گوید: بیشترین آبگیری بهمن امسال مربوط به سد فرخی قاین با ۷۷۰ هزار مترمکعب و کمترین مربوط به سد دره بید طبس با ۵۰ هزار مترمکعب بوده است.امامی می افزاید: در بارندگی بهمن ماه بقیه سدهای خراسان جنوبی شامل سد رزه درمیان ۳۲۰ هزار مترمکعب، سد حاجی آباد زیرکوه ۳۳۰ هزار مترمکعب، پارسا سرایان ۱۰۰ هزار مترمکعب، کریت طبس ۱۳۰ هزار مترمکعب و نهرین طبس ۲۴۰ هزار مترمکعب آبگیری شد.وی با اشاره به پیش بینی های هواشناسی برای بارندگی های نرمال تا پایان سال می گوید: امیدواریم بتوانیم حجم زیادی از روان آبها را در سدهای خراسان جنوبی ذخیره سازی کنیم.
ذخیره ای برای روزهای کم باران
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان نیز معتقد است سالانه ۷۰۰ میلیون متر مکعب روان آب در استان داریم که گاهی تا یک میلیارد متر مکعب هم می رسد و اگر بتوانیم بیشتر این روان آب ها را ذخیره کنیم، تنش های استان در روزهای کم آب، کمتر می شود.
نقش سازه های آبی در مهار رواناب ها
نصرآبادی با اشاره به اینکه مساحت حوزه های آبخیز استان ۷/۵ میلیون هکتار یعنی معادل نصف مساحت استان است، می گوید: با انجام عملیات آبخیزداری در حوزه های آبخیز استان می شود بخش عمده ای از مشکلات آب را در استان حل کرد که تاکنون در حدود یک میلیون هکتار از حوزه های آبخیز استان عملیات آبخیزداری اجرا شده است. وی در ادامه نیز می گوید: حداقل به ازای هر هکتار عملیات آبخیزداری، ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر مکعب روان آب و بارش قابل کنترل است تا هم از آب استفاده بهینه شود و جلوی هدررفت آب را بگیریم و هم خسارت های ناشی از سیلاب را از بین ببریم. مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تصریح می کند: ۲۶۰۰ سازه آبخیزداری که تاکنون در استان اجرا شده بین ۸ تا ۴۶ میلیون متر مکعب ظرفیت آبگیری دارد. وی معتقد است حجم زیادی از روان آبهای حاصل از باران به سمت مرز افغانستان رفته و از آنجا یا خارج شده و یا در نقاطی می ماند که جمعیتی ساکن نیست و استفاده ای از روان آبها نمی شود. او می گوید: روان آبها را باید پیش از رسیدن به نقاطی که عملا کاربردی ندارد مدیریت کرد و در واقع باید فکری به حال مردمی کرد که در حوزه آبخیز مرزی و بالادست ها زندگی می کنند اما به خاطر خشکسالی مجبور به مهاجرتند در حالی که سیل از کنارشان می گذرد. در مقابل این نظریه، اما مدیرعامل آب منطقه ای استان معتقد است که روان آبهایی که به سمت مرز می رود جذب سفره های زیرزمینی می شود و بخشی هم حقابه محیط زیست است که باید در طبیعت رها شود.
نگهداشت جمعیت و جلوگیری از مهاجرت
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان می گوید: امسال هم حدود ۱۰۰ سازه آبخیزداری از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی در استان با ظرفیت آبگیری حدود ۲میلیون و ۲۰۰ هزار متر مکعب احداث شده است.وی بیان می کند: با اجرای این ۱۰۰ سازه ۳۵۰ روستا پوشش داده شده و ۳۵ هزار و ۶۶۰ نفر از مزایای آن بهره مند شدند. بر اساس گزارش های رسیده در آخرین بارندگی ها در بهمن ماه با وجود اینکه شهرستان نهبندان کمترین میزان بارندگی را داشت اما چون سازه های آبخیزداری آن زیاد است توانسته بیشترین میزان جمع آوری باران را در استان داشته باشد.
به سیلاب باید به عنوان یک فرصت نگاه کرد
رئیس سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور در بهمن امسال در سفر خود به خراسان جنوبی می گوید: خراسان جنوبی جزو استانهای پیشرو در حوزه آبخیزداری است و پروژه های آبخیزداری در شرایط کنونی ساده ترین و ارزان ترین راه مدیریت آبهای روان است. آقایی با بیان اینکه به سیلاب باید به عنوان یک فرصت نگاه کرد می افزاید: امسال با اجرای سازه های آبخیزداری یک میلیارد متر مکعب روان آب در کشور جمع آوری شد و هم اکنون پروژه های آبخیزداری در کشور ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.
اعتبارات آبخیزداری دو برابر می شود
رئیس سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور با اشاره به عملکرد خوب پروژه های آبخیزداری در خراسان جنوبیمی گوید: نگاه ویژه سازمان به استان هایی که درگیر خشکسالی هستند همیشه در اولویت برنامه های سازمان بوده است. مهندس خلیل آقایی می افزاید: اعتبارات حوزه آبخیزداری استان برای سال آینده حدود دو برابر خواهد شد. وی ادامه می دهد: با عنایت ویژه مقام معظم رهبری به بحث آبخیزداری امسال ۲۰۰ میلیون دلار برای اجرای طرح های آبخیزداری و آبخوان داری از محل صندوق توسعه ملی اختصاص یافت که حدود ۵۰ درصد آن تاکنون دریافت شده است. وی متوسط پیشرفت فیزیکی طرح های آبخیزداری در کلان کشور را بالای ۹۰ درصد می داند و می گوید: خراسان جنوبی جزو چهار استان نخست کشور است که در زمینه فعالیت های مربوط به آبخیزداری در سال جاری پیشگام و پیشتاز بوده است. وی عنوان می کند: قطع یقین نظام، حکومت، دولت، مجلس و در رأس همه مقام معظم رهبری به این مطلب توجه کرده اند و ما نیز به عنوان سرباز مردم، حکومت و نظام در خدمت هستیم تا این فعالیت ها را گسترده تر کنیم. وی درباره عملکردهای این سازمان در حوزه مهار رواناب ها می گوید: بر اساس برنامه ششم توسعه باید ۱۰ میلیون هکتار فعالیت آبخیزداری (سالی ۲میلیون هکتار) انجام بدهیم. وی تأکید می کند: برای اجرای هر یک هکتار از پروژه های آبخیزداری یک میلیون تومان هزینه می شود یعنی اگر سالی ۲ هزار میلیارد تومان اختصاص یابد تعهدات برنامه ششم توسعه را محقق خواهیم کرد. به گفته وی امسال ۷۰۰ میلیارد تومان بودجه به این سازمان اختصاص یافت. وی عملکرد سازمان در این حوزه را برای یک میلیون و ۵۰۰هزار هکتارعنوان و تأکید می کند: استانداران در سراسر کشور ۵۶۰ میلیارد تومان در قالب تفاهم نامه همکاری کردند و امید است در سال آتی نیز حدود ۲میلیون هکتار اجرای عملیات داشته باشیم. به گفته وی اگر خشکسالی ها ادامه یابد مهار رواناب ها زمان بر است. از عرصه ۱۳۵ میلیون هکتاری منابع طبیعی تاکنون حدود ۳۰ میلیون هکتار مطالعات انجام شده است.
امید است با اجرای مستمر پروژه های آبخیزداری و حمایت های مسئولان در این راستا در شهرستان درمیان شاهد جلوگیری از هدررفت روان آبها بوده و همچنین با توجه جدی مردم به توصیه های ایمنی در خصوص سیل، دیگر شاهد وقوع حادثه ناگوار دیگری در زمان بارندگی های شدید و بروز سیل در منطقه نباشیم. در ادامه مواردی از اقدامات ایمنی جهت اطلاع بیشتر هموطنان در زمان بروز سیل به استحضار خوانندگان محترم می رسد.
اقدامات ایمنی قبل از وقوع سیل
– از ساخت و ساز در بستر و حریم رودخانه‌ها و مناطق سیل‌خیز، بپرهیزید.- برای ساخت و ساز اصولی در مناطق در معرض سیل، تمهیدات لازم و مصالح مناسب بکار ببرید.- از چادر‌ زدن و توقف خودرو در منطقه سیل‌خیز یا در مسیر رودخانه، جداً خودداری نمایید. – اسناد و اوراق بهادار را در کیف یا جعبه ضد آب، در جای مطمئن و امن قرار دهید.- برای زمان‌‌های اضطراری در ظرف‌‌های مطمئن، آب سالم ذخیره نمایید و در دسترس داشته باشید. – وسایل ضروری، اسناد و اشیای قیمتی را در طبقات بالاتر منزل قرار دهید. – دیوارهای زیرزمین را با عایق‌های ضد آب بپوشانید تا جلوی نفوذ آب و آسیب‌های بعدی سیل گرفته شود.
اقدامات ایمنی در حین وقوع سیل
– برای آگاهی و اطلاع بیشتر از وضعیت پیشروی سیل به پیام‌های رادیو و تلویزیون گوش دهید.- در صورت آگاهی از خطر وقوع سیل همسایه‌ها و اطرافیان را که در معرض خطر هستند باخبر نمایید.- از جویبارها، کانال‌های فاضلاب، تنگه‌ها و… که به ظاهر آرام‌اند دور شوید، زیرا بطور ناگهانی و بدون هشدار باعث ایجاد سیل می‌شوند.- در آب سیل در حال جریان و حرکت راه نروید، سرعت آن ممکن است باعث به هم خوردن تعادل و افتادن شما در آب آلوده شود.- اگر ضرورت دارد از محل اقامت خود خارج شوید، از امنیت خود در مناطق درگیر سیل اطمینان حاصل نمایید.- کلید اصلی برق و شیر‌‌‌ اصلی آب و گاز را قطع کنید.- اگر کنتور برق را قطع نکرده‌اید، وسایل برقی را از پریز بیرون بکشید، اگر دستانتان خیس است برای حفظ ایمنی خود به وسایل برقی دست نزنید.- وارد سیلاب نشوید، آب سیل‌آلوده به روغن، گازوئیل و آب فاضلاب است. – وارد آب سیل نشوید، احتمال دارد در تماس با خطوط نیروی برق آب سیل دارای جریان برق باشد.- اگر برای بیرون آمدن از منطقه ناچار به گذشتن از آب سیلاب هستید، برای حفظ تعادل و بررسی عمق زمین با کمک یک چوبدستی یا عصا در آب سیل حرکت کنید.- برای حفظ ایمنی خود هنگام وقوع سیل از پل‌های چوبی سُست بر روی رودخانه‌ها، عبور نکنید.- از توقف در مناطق آب گرفته به هر دلیل بپرهیزید هر چند هوا بارانی نباشد، به سرعت از منطقه دور شوید.- در زمان بارش شدید باران و احتمال وقوع سیل، از عرض و سواحل رودخانه‌ها و پل‌های آن‌ عبور نکنید و به سرعت منطقه خطر را ترک کنید.- اگر احتمال وقوع سیل ناگهانی وجود دارد و منزل شما در معرض سیل است، خیلی سریع به مناطق مرتفع و امن بروید و منتظر پیام و دستور بمانید.
اقدامات ایمنی پس از وقوع سیل
– پس از وقوع سیل از سالم بودن آب آشامیدنی مطمئن شوید، برای اطمینان از سلامت آب آن را حتماً بجوشانید.- برای احتیاط و حفظ سلامتی خود از غذاهای کنسرو شده استفاده نکنید. – سیل باعث خروج مارها و دیگر خزندگان از لانه‌های خود می‌شود، پس از وقوع سیل مراقب گزش‌ها باشید.- وسایل و اشیایی را که در اثر سیل خیس شده و به گل و لای آغشته‌اند را حتماً تمیز و ضدعفونی کنید. – پس از وقوع سیل برای حفظ سلامت خود به دلیل احتمال شیوع بیماری‌های عفونی (هپاتیتA، وبا، حصبه و…) مواد خوراکی را که به آب سیل‌آلوده شده‌اند را حتماً دور بریزید.- گودال‌‌های ایجاد شده از سیلاب و مانده آب‌های حاصل از آن، محل و شرایط زیستی مطلوبی را برای زندگی حشرات ایجاد می‌‌نماید، برای حفظ سلامت خود بر روی در و پنجره منزل توری نصب کنید.

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*